आयकर ऐन, २०५८ बमोजिम नेपालमा सञ्चालित प्रत्येक कम्पनी, फर्म, गैरसरकारी संस्था वा निकायले कुनै पनि सेवा, घरभाडा, परामर्श वा वस्तु खरिदको भुक्तानी गर्दा तोकिएको दरमा स्रोतमा कर कट्टी (Tax Deducted at Source – TDS) गर्नुपर्ने वैधानिक दायित्व तोकिएको छ।
१. प्रमुख TDS दरहरूको वैधानिक तालिका
आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) को निर्देशिका अनुसार सामान्यतया सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने TDS दरहरू यस प्रकार छन्:
| भुक्तानीको प्रकृति | कानुनी दफा | TDS दर | करको वर्गीकरण |
|---|---|---|---|
| परामर्श तथा अडिट सेवा (भ्याट बिल बिना) | दफा ८८(१) | १५% | अग्रिम कर (Adjustable) |
| भ्याट बिलसहितको परामर्श सेवा | दफा ८८(१) | १.५% | अग्रिम कर (Adjustable) |
| घर तथा जग्गा भाडा भुक्तानी | दफा ८८ | १०% | अन्तिम कर (Final Withholding) |
| सवारी साधन तथा मेशिनरी भाडा | दफा ८८(१) | १०% | अग्रिम कर (Adjustable) |
| बैंक बचत तथा मुद्दती ब्याज | दफा ८८(१) | ५% | अन्तिम कर (Final Withholding) |
| बैठक भत्ता (Meeting Allowance) | दफा ८८(१) / ९२ | १५% | अन्तिम कर (Final Withholding) |
| आकस्मिक लाभ (चिठ्ठा, उपहार) | दफा ८८क / ९२ | २५% | अन्तिम कर (Final Withholding) |
२. अग्रिम कर (Adjustable) र अन्तिम कर (Final Withholding) बीचको भिन्नता
अग्रिम कर कट्टी (Adjustable Advance Tax)
यो कर दाखिला भएको रकम वर्षको अन्त्यमा वार्षिक आय विवरण (D-01/D-02/D-03) पेश गर्दा कुल तिर्नुपर्ने आयकरबाट कट्टी वा मिलान (Credit) गर्न पाइन्छ। जस्तै: परामर्श सेवाको १५% वा १.५% TDS।
अन्तिम कर कट्टी (Final Withholding Tax)
दफा ९२ बमोजिम यो कर कट्टी भएपछि करदाताको सो आम्दानीमा कर दायित्व समाप्त हुन्छ। यसलाई अन्य व्यावसायिक आम्दानीमा जोड्न वा कर फिर्ता माग गर्न पाइँदैन। जस्तै: बैंकको ब्याज (५%) वा लाभांश (५%)।
३. TDS दाखिला म्याद र e-TDS प्रमाणीकरण प्रक्रिया
TDS रकम काटेर मात्र संस्थाको दायित्व पूरा हुँदैन। यसका लागि निम्न दुई प्रक्रिया अनिवार्य पूरा गर्नुपर्छ:
- म्याद (Deadline): जुन महिनामा रकम भुक्तानी गरी TDS काटिएको हो, त्यसको अर्को महिनाको २५ गतेभित्र सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालय (IRO/LTO) को खातामा राजस्व दाखिला गर्नुपर्छ।
- e-TDS Verification: रकम दाखिला गरेपछि IRD को अनलाइन करदाता पोर्टलमा लगइन गरी सम्बन्धित सेवा प्रदायकको PAN नम्बरमा e-TDS विवरण चढाएर Verify गरिदिनुपर्छ।
तपाईंको भुक्तानीमा कति TDS काट्नुपर्छ? तुरुन्त हिसाब गर्नुहोस्!
हाम्रो अनलाइन TDS क्यालकुलेटर मार्फत कुनै पनि रकम र शीर्षकको TDS तथा खुद भुक्तानी रकम (Net Payable) एक क्लिकमा गणना गर्न सक्नुहुन्छ।


No comment